Daniel Richter

20/10/2007 t/m 24/03/2008

Retrospectief

Er zijn maar weinigen die sinds de jaren negentig zo bepalend zijn geweest voor de Duitse schilderkunst als Daniel Richter (1962). Zijn eerste uitgebreide retrospectief in het GEM laat zien dat hij in zijn schilderijen van groot formaat elementen uit de (kunst)geschiedenis en massamedia verbindt in een geheel eigen beeldtaal, vaak met haarfijn gevoel voor politieke actualiteit. Naast een groot aantal imposante olieverfschilderijen, is ook een niet eerder getoonde selectie schetsen te zien, die voor Richter als dagboek en inspiratiemateriaal dienen.

Daniel Richter studeerde aan de Hamburgse Hogeschool voor de Beeldende Kunst en werkte als assistent van Albert Oehlen (1954). In beginsel ontstaan voornamelijk abstracte felgekleurde schilderijen, waarvan de psychedelisch aandoende vormenwereld zich ergens tussen graffiti en decoratief vlechtwerk bevindt. Daarbij oriënteert hij zich tegelijkertijd op het surrealisme en de underground, als op het groteske karakter van het Italiaanse Maniërisme. De wisseling van het millennium valt samen met Richters persoonlijke omwenteling: van abstractie naar het menselijke lichaam. Sindsdien werkt hij uitsluitend figuratief. Scènes op grootformaat doek, bevolkt met talrijke figuren, geïnspireerd op reproducties uit kranten of geschiedenisboeken, tonen strijd en bedrog op bijzonder vitale wijze. Richters ommekeer naar het figuratieve wordt regelmatig gekarakteriseerd als de renaissance van het historiestuk. Het gaat hier echter wel om een wedergeboorte onder veranderde omstandigheden: waar het historiestuk slechts op één manier te lezen is, zijn Richters beelden op verschillende manieren te duiden.

Thema's

Een van de centrale thema’s in zijn werk is de mislukte utopie van de moderne tijd. Hierbij refereert hij graag aan politieke onderwerpen die niet altijd direct in het oog springen en maakt hij gebruik van het collectieve geheugen van het geglobaliseerde mens. In het schilderij Duueh uit 2003 zien we een aantal menselijk figuren die met hoge snelheid uit de lucht lijken te vallen. De manier waarop Richter de verf heeft opgebracht, zorgt voor de snelheid en de impact van de valbeweging van de personen in de macht van de zwaartekracht. Dit schilderij wekt associaties op met de mensen die op 9/11 vanuit het brandende World Trade Centre naar beneden sprongen; een beeld dat ons op het netvlies staat gebrand. De achtergrond lijkt daarentegen in niets op de stedelijke omgeving van New York. Je zou eerder denken dat je hier te maken hebt met een pittoresk Italiaans dorpje.
De motieven van Richters werk kenmerken zich steeds opnieuw door hun grote ambivalentie. De meeste van Daniel Richters werken zijn hierdoor te beschouwen als ‘raadsels’ die het voorstellingsvermogen en de politieke kennis van de beschouwer uitdagen.

Catalogus

Bij de tentoonstelling, die in samenwerking met de Hamburger Kunsthalle tot stand is gekomen, verschijnt een catalogus met bijdragen van Dietmar Dath, Christoph Heinrich en Kitty Scott (Uitgeverij: DuMont Verlag, prijs €28,-).